Wat vind jij waardevol in je werk? En als je dat niet zou hebben, zou je je baan verlaten? Talent in de Regio onderzoeker Femke Cnossen zocht het samen met Davide Lunardon uit.
In de Nederlandse Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) wordt elk jaar bijgehouden hoe het er in Nederland voor staat met werk. In de vragenlijst komt ook terug of men tevreden is met zijn of haar baan en met welke onderdelen. Dat zijn inhoudelijke onderwerpen als interessant werk, goed leiderschap, goede leermogelijkheden, maar ook meer praktische kanten van het werk: parttime kunnen werken, zelf je uren kunnen indelen of genoeg baanzekerheid ervaren. En natuurlijk: ben je tevreden met je loon?
In hun onderzoek kijken Cnossen en Lunardon naar deze onderdelen en analyseren de arbeidsmarktpositie van alle deelnemers aan de NEA tussen 2014 en 2023 in het jaar nadat zij de survey hebben uitgevoerd: werken zij dan nog steeds bij dezelfde werkgever, of zijn ze vertrokken?
De belangrijkste bevindingen uit het onderzoek
Werknemers die ontevreden zijn over interessant werk, leidinggevenden of leermogelijkheden (oftewel: de meer inhoudelijke, niet-financiële kanten van een baan) hebben een flink grotere kans om binnen een jaar te vertrekken: zo’n 30% hoger dan gemiddeld. Dat geldt voor vrijwel iedereen: jong of oud, man of vrouw, hoog- of laagopgeleid, met of zonder kinderen, in een vast of tijdelijk contract.
Wie vertrekt, vindt niet altijd een nieuwe baan. Ongeveer een derde van de mensen die stoppen is (tijdelijk) geen werknemer: ze werken bijvoorbeeld als zelfstandige, krijgen werkloosheidsuitkering, gaan met vervroegd pensioen, of keren (terug) de schoolbanken in. Juist ontevredenheid over de inhoudelijke kant van het werk hangt sterk samen met dit soort overstappen naar ‘geen baan’, terwijl ontevredenheid over bijvoorbeeld het loon vaker samengaat met een overstap naar een nieuwe baan.
Ontevredenheid over het loon blijkt een minder consistente voorspeller van vertrek: het is vooral de hoogte van het loon zelf die ertoe doet, niet zozeer hoe tevreden iemand ermee is.
Ten slotte speelt krapte op de arbeidsmarkt ook een rol: in tijden van krapte kunnen werknemers makkelijker een andere baan vinden (immers: er zijn meer vacatures dan werkzoekenden). Dan is de kans groter dat ontevredenheid over vooral die niet-financiële inhoudelijke kanten (interessant werk en leermogelijkheden) daadwerkelijk tot vertrek leidt. Dat geldt overigens niet voor ontevredenheid met leidinggevenden: ongeacht de arbeidsmarkt vinden we daar een sterke relatie. Oftewel, of er nou veel vacatures zijn of niet, de kans dat werknemers weggaan bij hun huidige werkgever is hoger als de relatie met de leidinggevende minder goed is.
Werk van Waarde
In het project Werk van Waarde houden we ons onder anderen bezig met de vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat werknemers ervaren dat hun werk waardevol is: dat ze het nuttig vinden, autonomie hebben, en over het algemeen tevreden zijn. Dit onderzoek laat zien dat die diversiteit van werk van waarde heel belangrijk is: er zijn altijd wel dingen waar werknemers niet tevreden over zijn, en waar ze wel tevreden over zijn. Sommige van die onderdelen zijn wel cruciaal: stel dat je als werkgever je werknemers verliest omdat ze hun werk niet interessant vinden, of niet het gevoel hebben dat ze voldoende baanzekerheid hebben. Dat is zonde voor de werkgever, en zonde voor de werknemer: want het vinden van en starten in een nieuwe baan neemt altijd kosten, stress en tijd met zich mee.
