Kunstmatige intelligentie (AI) wordt vaak gezien als een technologie zonder grenzen. Goedkoop, digitaal en overal inzetbaar. Anders dan veel eerdere technologieën heeft AI geen fysieke infrastructuur nodig. In principe kan elk bedrijf, waar ook ter wereld, vandaag beginnen met de toepassing ervan. Maar doen ze dat in de praktijk ook?
In een nieuw onderzoek, gepubliceerd in Spatial Economic Analysis, onderzochten we hoe de adoptie van AI zich tussen 2012 en 2020 over Nederland heeft verspreid. We gebruiken vacaturedata als graadmeter en bekijken of een bedrijf in de beschrijving van de baan om AI vaardigheden vraagt. Een bedrijf dat graag werknemers met kennis van ‘artifical intelligence’ of ‘machine learning’ aanneemt, past AI toe, of is dat van plan.
De cijfers laten een snelle groei zien. Het aantal vacatures waarbij AI-vaardigheden worden gevraagd groeide van ongeveer 700 in 2012 naar bijna 18.000 in 2020. Het aantal bedrijven met AI-vacatures steeg van minder dan 200 naar ruim 1.800. En deze stijging geldt voor sectoren door de hele economie, van zakelijke dienstverlening tot onderwijs en zorg. De toepassing van AI, ook al voor de doorbraak van generatieve AI toepassingen zoals Claude en Mistral.AI, blijft dus niet beperkt tot ICT.
Maar die verspreiding verliep niet gelijkmatig. AI-adoptie blijkt sterk geconcentreerd in en rond de grote steden: Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Eindhoven. En belangrijker: regio’s die vroeg begonnen met AI-adoptie, hebben ook later een grotere kans dat er bedrijven zijn die met AI gaan beginnen. Een vroege start met AI vóór 2014 was in 2020 nog steeds positief geassocieerd met nieuwe AI-adoptie in dezelfde gemeente, ook als we rekening houden met bedrijfsgrootte, sector en de lokale industriestructuur.
De aanwezigheid van andere AI-bedrijven in de omgeving is dus belangrijk voor de verspreiding van AI. Kennis verspreidt zich lokaal, via netwerken, informele contacten en de arbeidsmarkt. Ook de aanwezigheid van instellingen die gespecialiseerde technische kennis leveren heeft een positief effect op AI gebruik.
Wat betekent dit voor beleid? AI mag dan relatief goedkoop en makkelijk inzetbaar zijn, locatie maakt nog steeds uit voor de adoptie ervan. Regio’s met een vroege voorsprong blijven vooroplopen; regio’s zonder die basis dreigen achter te blijven. Dat heeft gevolgen voor werknemers: wie in een regio woont met hoge AI-adoptie, zal eerder moeten omgaan met de kansen én de risico’s van AI op de werkvloer.
Lees het volledige artikel hier: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17421772.2026.2685647
Harm-Jan Rouwendal, Sierdjan Koster en Teresa Farinha
